KRÓTKOFALARSTWO

Od zarania dziejów ludzkość doskonaliła różne sposoby komunikowania się na odległość. Telekomunikacją określamy przekazywanie informacji (gr. tele - odległy, communicare - dzielenie się z kimś). Grecki posłaniec Filipides (490 r. p.n.e.) pokonał 42195 m między Maratonem, a Atenami, z wiadomością o zwycięstwie Miltiadesa nad Persami. Grecy w Aleksandrii (450r p.n.e.) przekazywali wiadomości za pomocą kombinacji ustawienia 5 pochodni, zgodnie z ustalonymi tablicami z alfabetem. Do przekazu stosowano sygnały ognisk na wzgórzach i wieżach zamkowych. Kodowano światło odbite od wypolerowanych powierzchni reflektorów, używano gołębi pocztowych, szybkich sztafet pocztylionów. W 1794 r. Claude Chappe za pomocą telegrafu semaforowego zrealizował, z wykorzystaniem 20 stacji pośredniczących, stałe połączenie na trasie Paryż-Lille (220 km). W dniu 24.05.1844 r Samuel F.B. Morse za pomocą aparatu telegraficznego przekazał pomiędzy Waszyngtonem i Baltimore tekst o treści "Co stworzył Bóg?". Za pomocą mikrofonu elektromagnetycznego Grahama Bella (1876 r.) rozpoczął się przekaz głosu ludzkiego, a wprowadzenie łącznic telefonicznych Strowgera (1889 r.) upowszechniło łączność telefoniczną. Później nastąpił burzliwy rozwój telefonii i radiokomunikacji.


Obecnie, w dobie telefonów komórkowych, uprawianie naszego hobby wydaje się bezcelowe. Dla tych, którzy połknęli bakcyla, krótkofalarstwo jest przygodą życia, z której nigdy nie zrezygnują. Nie wszyscy jesteśmy elektronikami i informatykami, ale w ramach naszego hobby, możemy realizować się (zgodnie z naszą aktualną wiedzą) w wymyślaniu, projektowaniu, budowaniu najróżniejszych konstrukcji mechanicznych i elektronicznych przydatnych w naszych działaniach. Możemy opanowywać obsługę sprzętu i oprogramowania komputerowego. Ci, którzy parają się informatyką, mogą modernizować istniejące lub projektować nowe oprogramowanie wspomagające pracę naszych urządzeń. W ramach naszego hobby istnieje wiele technik i każdy może specjalizować się w wybranych, czy to ze względu na lokalizację miejsca zamieszkania, czy warunki antenowe, czy na posiadaną wiedzę lub rodzaj wykonywanej pracy i możliwości techniczne. Są tacy, którzy pasjonują się łącznościami dalekosiężnymi (między innymi ja) i dążą do uzyskania jak najdalszych połączeń, na różnych pasmach częstotliwości przydzielonych łączności amatorskiej. Inni specjalizują się w łącznościach na falach ultrakrótkich i wykonywaniem urządzeń nadawczo-odbiorczych i anten na coraz wyższe częstotliwości. W ramach tej działalności można realizować łączności za pomocą odbicia fal radiowych od księżyca, rojów meteorytów, zorzy polarnej lub poprzez stacje retransmitujące, zainstalowane na sztucznych satelitach Ziemi. Jest wiele dziedzin związanych z naszym hobby, których zgłębianie pozwoli na samorealizację i własny rozwój, dając ogromną satysfakcję. Mamy możliwość kontaktu z kolegami z całej Polski i świata, patrzącymi na życie optymistycznie i wesoło, potrafiącymi realizować wspaniałe akcje, imprezy i spotkania - patrz zdjęcia w galerii lub zobacz link z akcji podpięcia sprzętu retransmitującego do balonu wypełnionego helem CopernicusProject. Żeby bardziej zachęcić wszystkich potencjalnych adeptów naszego hobby, polecam posłuchać interakcyjnej internetowej stacji radiowej, zainstalowanej w amatorskim klubie SP2PMK w Toruniu. Jest to zespół odbiorników SDR (Software-Defined Radio) sterowanych drogą internetową i retransmitujących odbierane sygnały poprzez Internet.

W ramach przynależności do rzeszy krótkofalowców, zawsze możemy liczyć na pomoc innych kolegów w dowolnym miejscu na świecie. Wystarczy włączyć radiostację i podać swój znak wywoławczy.

Tu możesz sprawdzić aktualny czas w dowolnym miejscu na Ziemi




Jak zacząć

Najlepiej zgłosić się do najbliższego klubu krótkofalowców lub skontaktować z dowolnym krótkofalowcem. Łatwo rozpoznać nasze lokalizacje po specyficznych antenach na dachach budynków. Większość klubów i krótkofalowców posiada swoje strony internetowe i wystarczy wpisać w wyszukiwarce internetowej np. hasło krótkofalarstwo Włocławek i uzyskamy właściwe linki. Chcąc uzyskać własny znak krótkofalarski należy najpierw zdać egzamin na świadectwo operatorskie w służbie radiokomunikacyjnej amatorskiej. Ze strony Urzędu Komunikacji Elektronicznej możesz również pobrać komplet pytań egzaminacyjnych z odpowiedziami. Swoją wiedzę w zakresie wymaganym na egzaminie można sprawdzić za pomocą wirtualnego egzaminu na uprawnienia operatorskie. Warto też przejrzeć indeks haseł na stronie Radka SP5ADX.


Sprzęt

Puxing 777

Po uzyskaniu własnego znaku krótkofalarskiego można pełnoprawnie używać sprzętu nadawczego. Żeby mieć bieżący kontakt z kolegami "po fachu" wskazane jest wyposażenie własnej stacji w radiotelefon UKF. Moim zdaniem na początek wystarczy ręczny radiotelefon, który również będzie bardzo przydatny w trakcie pracy w terenie, montażu i strojenia anten itp. Budowa takiego radiotelefonu raczej mija się z celem, gdyż za dużo mniejsze pieniądze możemy kupić sprzęt fabryczny. W moim przypadku jest to obecnie ręczny radiotelefon BAOFENG UV-3R, do którego w przypadku pracy domowej podłaczam antenę zewnętrzną typu J. Stosuję w tym celu przejściówkę z gniazda SMC na gniazdo UC-1. Antena tego typu jest anteną dookólną. Lepszym rozwiązaniem byłoby zastosowanie anteny kierunkowej z jak największym zyskiem kierunkowym. Ale wiąże się to z koniecznością obracania anteny lub ustawienia na stałe w jednym kierunku - np. w kierunku najbardziej popularnego przemiennika. Na naszym terenie korzystamy głównie z przemiennika włocławskiego SR2W.


Kolejnym krokiem powinno być rozpoczęcie pracy na pasmach krótkofalowych. Początkujacym, którzy chcą spróbować sił w samodzielnej budowie urządzeń amatorskich polecam stronę Polskiego Klubu QRP, na której znajdziecie szereg informacji, od podstaw elektrotechniki do schematów urzadzeń nadawczo-odbiorczych małej mocy. O budowie najbardziej popularnych transceiverów QRP mozna poczytac na stronie Piotra SP9LVZ i guru QRP w Polsce - Włodka SP5DDJ.

Można również kupić fabryczne urządzenie nadawczo-odbiorcze (tzw. transceiver). Wiele takich urządzeń, posiadających bardzo dobre parametry, dostępnych jest na Allegro. Ja pracuję na transciverze TS-570 DG firmy KENWOOD.

TS-570

Tu możesz poczytać o TS-570 i jego modyfikacjach

Przymierzając się do kupna urządzeń z wyższej półki cenowej, trzeba przeanalizować oferty firm specjalizujących się w tej branży, takich jak: ICOM, KENWOOD, YAESU, ELECRAFT, TEN-TEC.


Oprogramowanie

Czasy, kiedy kręciliśmy gałką radiostacji, nasłuchując czy pojawiła się jakaś interesująca nas stacja, dawno już minęły (trochę żal ...). Teraz wszyscy posługują się tzw. DX-clusterami, które wyświetlają informacje o stacjach wartych uwagi, pracujących aktualnie na poszczególnych pasmach. Informacje te wysyłane są przez operatorów, poczytujacych sobie za honor zgłoszenie jako pierwsi, słyszenia ciekawej stacji. Informacje te zbierane są przez serwery tworzące i wymieniąjace między sobą bazy danych oraz udostępniające te dane w Internecie. Jednym z najlepszych programów, korzystającym z tych danych i wspomagającym naszą pracę jest RXCLUS.

RXCLUS

Instalacja i konfigurowanie RXCLUS


Drugim, niezbędnym dla krótkofalowcy programem jest program logujący, czyli zapisujący dane o przeprowadzonych łącznościach. Używane są różne programy logujące. Warte uwagi to Logger32, HRDlog. Ja używam programu N1MM logger. Jest to rewelacyjny program logujący z bardzo rozbudowanymi aplikacjami wspomagającymi pracę contestową, czyli w zawodach.

N1MM

Instalacja i konfigurowanie N1MM logger

Pojawiło się nowe zintegrowane środowisko DXLab wspomagające naszą pracę. Niestety nie polecam instalowania tego oprogramowania początkującym krótkofalowcom.


Kolejną techniką, którą dobry krótkofalowiec powinien opanować, są łączności cyfrowe, czyli przesyłanie informaccji z użyciem specjalnych modulacji sygnału przetworzonego do postaci cyfrowej. Niezbędnym do tej techniki jest interfejs służący do podłączenia radiostacji z komputerem PC.

Mając połączony komputer z transceiverem możemy zainstalować najlepszy program do prowadzenia łączności cyfrowych, czyli MixW.

MixW

Instalacja i konfigurowanie MixW


Wyższą "szkołą jazdy" dla krótkofalowców pracujących w zakresie fal ultrakrótkich są łączności poprzez transpondery (urządzenia retransmitujęce) umieszczone na sztucznych satelitach Ziemi. Wiele takich satelitów posiada wydzielony tor nadawczo odbiorczy, który odbiera sygnały wysyłane z Ziemi np. w zakresie pasmia amatorskiego 144 MHz i nie zmieniając ich treści, wysyła je w kierunku Ziemi na częstotliwościach przesuniętych do zakresu pasma np. 432 MHz. Konieczne do takiej łączności są odpowiednie anteny wyposażone w mechanizm zmiany położenia w azymucie i elewacji (w poziomie i pionie), tak aby dokładnie śledziły tor poruszającego się satelity. Dane o położeniach tych satelitów dostarcza nam rewelacyjny program Orbitron, napisany przez polskiego astronoma i krótkofalowcę Sebastiana Stoffa.

Orbitron

Instalacja i konfigurowanie programu Orbitron


W trakcie pracy na pasmach bardzo pomocnym jest program DXatlas, wyświetlający mapę świata w różnych układach i pokazujący znaki poszczególnych lokalizacji, azymuty ułatwiające ustawienie anten kierunkowych, odległości i wiele innych informacji.

dxatlas

Instalacja i konfigurowanie programu DXatlas


Próbując zrealizować dalekosiężne łączności warto sprawdzić warunki propagacji (rozchodzenia się) fal radiowych. Można tego dokonać na dedykowanych temu tematowi stronach:

Aktualne dane o promieniowaniu słonecznym z satelity NOAA,
Optymalne częstotliwości pracy FOT,
Dane o aktualnym cyklu słonecznym z Solar cycle 24,
Dane o propagacji troposferycznej z DX info centre.


Drugim sposobem jest nasłuch beaconów, czyli stacji, które nadają automatycznie sygnały testowe, stopniowo zmniejszając moc nadawanego sygnału. O beaconach najwięcej aktualnych wiadomości można znaleźć na stronie NCDXF. Wykaz beaconów z ich parametrami najlepiej pokazuje program BeaconMap. Podobnym programem jest Beacon -light- 1.0b
oraz THROB 2.5x3.3.

beaconmap

Chcąc sprawdzić warunki propagacyjne ustawiamy nasz odbiornik na częstotliwość beaconów na wybranym paśmie (są one stałe: 14.100; 18.110; 21.150; 24.930 i 28.200 MHz) i nasłuchujemy, kontrolując na ekranie monitora, który beacon aktualnie nadaje i jaką mocą. Na poniższej stronie można znaleźć dane o

Europejskich beaconach w paśmie 50MHz, 144 MHz, 432MHz i 1296 MHz..


Najwyższą półką krótkofalarskiego wtajemniczenia jest szybka telegrafia. Tych, którzy chcą spróbować lub chociaż poczytać o tym temacie zapraszam na stronę I Region IARU HST Working Group. Na tej stronie znajdziesz wiele ciekawych programów i m.in. możesz pobrać plik instalatora programu Morse Runner 1.68. Drugą kategorią na zawodach szybkiej telegrafii jest odbiór znaków krótkofalarskich nadawanych za pomocą programu Rufz. Filmy pokazujące trening logowania za pomocą programu MorseRunner i Rufz można obejrzeć na stronach:

Youtube - Morse Runner,
Youtube - Rufz.


Linki do ważnych danych, potrzebnych w czasie pracy na pasmach

Literowanie w języku angielskim i rosyjskim (dla początkujących)
Bandplan KF
ARRL DXCC List
IOTA Country List


Linki do stron z wiedzą wartą przeczytania

Poradnik ultrakrótkofalowca
ABC krótkofalowca


Linkownia związana z oprogramowaniem

http://www.dxatlas.com/Download.asp